وقتي ويروسها به دستگاه عصبي حمله مي كنند

بيماري MS يك بيماري دستگاه عصبي مركزي است، در اين بيماري پوشش محافظ اعصابي كه در داخل و اطراف مغز نخاع قرار دارند، تخريب مي شود كه اين خود باعث ايجاد طيف گسترده اي از علائم مثل از دست رفتن كنترل عضلات و اختلالات بينائي مي شود.
اين بيماري در زنان شايعتر از مردان بوده و همچنين در نقاطي از دنيا مثل اروپاي شمالي، آمريكا و كانادا نيز از شيوع بالاتري برخوردار است. همچنين افرادي كه در خانواده خود بيمار مبتلا به MS دارند، ريسك بالاتري براي ابتلا به اين بيماري نسبت به ساير افراد دارند.

علت بروز ام اس

تاكنون دليل پيدايش اين بيماري مشخص نشده است ولي به نظر مي رسد كه بروز اين بيماري ارتباطي با پاسخهاي خود ايمني داشته باشد. چيزهائي مثل يك ويروس ممكن است باعث تحريك سيستم ايمني شده و بدن را وادار به توليد پادتنهائي كند كه به اشتباه به عناصر خودي بدن حمله مي كنند، در بيماري MS اين پادتنها به ميلين (Myelin) كه پوشش اعصاب است، حمله كرده و آنها را نابود مي كنند. ميلين باعث مي شود كه پيامهاي عصبي به سرعت در طول عصب منتقل شود. حال اگر اين ماده تخريب شود بر روي عصب نقاطي بدون ميلين به نام پلاك بوجود مي آيد و با گسترش اين پلاكها انتقال پيام عصبي در طول عصب كند شده يا با مشكل مواجه مي شود كه خود باعث بروز علائم بيماري MS مي شود.
البته علاوه بر ويروس، محققان معتقدند كه پاسخهاي خود ايمني (يعني عملكرد دستگاه ايمني عليه ميزبان و نه يك عامل خارجي) مي تواند در اثر عوامل محيطي يا ژنتيكي نيز اتفاق بيفتد.

علائم بيماري

بيشتر بيماران در سنين 20 تا 40 سال متوجه علائم بيماري MS مي شوند. نوع اين علائم و چگونگي پيشرفت آنها نيز بستگي به محل پلاكها در دستگاه عصبي مركزي بيمار دارد. آسيب ميلين مربوط به اعصابي است كه پيام عصبي را به ماهيچه ها مي برند باعث ايجاد علائم حركتي مي شود ولي درگيري اعصابي كه باعث انتقال حس مي شوند، سبب اختلال حواس مربوطه مي شود.
علائم معمولا با خستگي غيرقابل توضيح و گنگ شروع مي شود و بدنبال آن ضعف كلي بدن ايجاد مي گردد البته اين ضعف ممكن است فقط در يك پا يا يك دست رخ دهد. بعضي از بيماران دچار تاري ديد و يا ديد دوگانه (دو بيني) مي شوند. همچنين علائمي مثل كرختي و سوزن سوزن شدن صورت، دستها و پاها، بدن، اختلال تعادل، لرز گيجي، اختلال در بلع يا اختلال در صحبت كردن، از بين رفتن كنترل مثانه هم مشاهده مي شود.
بيماران زيادي كه مبتلا به MS مي باشند، دچار درد مزمن هم هستند و گروه كمي از اين بيماران دردهاي حاد را نيز تجربه مي كنند كه اين دردهاي حاد، ناگهاني و شديد بوده و اغلب در صورت يا ناحيه كمر ايجاد مي شوند.
روند بيماري MS كلا غيرقابل پيش بيني است. اين بيماري داراي مرحله علامتدار و فعال و مرحله نهفته است. بعضي از بيماران پس از مرحله علامتدار و فعال بيماري وارد يك مرحله نهفته طولاني مي شوند كه در آن علائم بسيار خفيف است ولي بعضي ديگر با وارد شدن در هر مرحله فعال، طول مدت مرحله نهفته آنها كوتاهتر و كوتاهتر مي شود يا كلا وارد مرحله نهفته نمي شوند. اين بيماران كه فاز نهفته كوتاهي دارند، به احتمال بيشتري دچار ناتواني هاي دائمي مثل فلج مي شوند.
گرما و استرس هم مي توانند باعث بدتر شدن علائم بيماري شوند. بسياري از بيماران مبتلا به MS افسرده هم مي شوند گرچه محققان مطمئن نيستند كه آيا افسردگي از علائم اين بيماري است و يا فقط پاسخي به يك بيماري مزمن به شمار مي رود. بيماري MS بطور كلي تاثيري بر روي طول عمر بيمار ندارد.

تشخيص بيماري

پزشكان موقعي به MS مشكوك مي شوند كه بيمار نسبتاً جوان با علائم حركتي يا حسي كه مرتباً حالت فعال و سپس خفته بخود مي گيرد مواجه شوند. پزشكان مانند هر بيماري ديگري بايد يك تاريخچه پزشكي دقيق را در كنار معاينه فيزيكي فرد قرار داده تا بتوانند به تشخيص MS نزديك شوند. البته براي رسيدن به يك تشخيص قطعي بايد مجموعه اي از تستها را براي كنار گذاشتن ساير بيماريهاي مشابه انجام داد. بهترين وسيله براي نشان دادن نقاطي از دستگاه عصبي مركزي (مغز و نخاع) كه ميلين در آنها از بين رفته است و پلاك ايجاد شده MRI است.
پزشك همچنين ممكن است «آزمايشات پتانسيل برانگيخته» را كه مي توان روي اعصاب و حواس مختلف مثل بينائي، شنوايي،... انجام داد، درخواست كند. در اين آزمايشات اين اعصاب تحريك شده و سرعت انتقال پيام الكتريكي از آنها اندازه گيري مي شود. بيماران مبتلا به MS پاسخ كندتر و آهسته تري نسبت به تحريك اعصاب از خود نشان مي دهند. پزشك همچنين ممكن است آزمايش بررسي مايع مغزي- نخاعي (كه از طريق كمر اين مايع گرفته مي شود و بر روي آن آزمايشاتي انجام مي گيرد) را درخواست نمايد. مايع مغزي- نخاعي در افراد مبتلا به MS حاوي سطوح بالاي پروتئين و گلبولهاي سفيد بالاتر از حد معمول است.

درمان بيماري

هنوز درمان قطعي براي MS پيدا نشده است. امروزه تركيب درمان داروئي و درمان فيزيكي براي كاهش علائم يا حتي به مرحله نهفته بردن بيماري توصيه مي شود. درمان بيماري MS توسط يك تيم شامل متخصص مغز و اعصاب و متخصص درمان فيزيكي انجام مي گيرد. استفاده از داروهاي استروئيدي مثل متيل پردنيزون و پردنيزون براي تخفيف علائم بيماري مفيد است. البته اگر در يك دوره كوتاه مدت مصرف شوند. استروئيدها همچنين مي توانند بهبود اشكالات بينائي در اين بيماران كمك كنند.
ساير داروها مثل «بتااينترفرون» و «گلاتيامر» هم مي توانند تعداد حمله هاي حاد بيماري را كاهش دهند. داروهاي اخير كه تزريقي هستند باعث جلوگيري از حمله سيستم ايمني به پوشش اعصاب ميلين مي شوند. ساير داروها هم ممكن است براي رفع علائم همراه بيماري مثل افسردگي، مشكلات ادراري و يا اسپاسم عضلات مورد استفاده قرار گيرند. اسپاسم عضلات بخوبي به تزريق «سم بوتولينوم» پاسخ مي دهد كه با رفع اسپاسم، درد ناشي از آن نيز برطرف مي شود.
بيماران با مشكلات شديد مثانه ممكن است براي تخليه ادرار خود به نصب لوله ادراري نياز پيدا كنند. درمانهاي فيزيكي و شغلي نيز به بيمار كمك مي كند كه محدوده حركات خود، قدرت عضلات و انعطاف پذيري آنها را حفظ كنند و همچنين تكنيك هائي را براي جبران اختلال هماهنگي بين حركات در تعادل را بياموزند تا بتوانند عليرغم ناتوانائي هائي كه دچار آن شده اند، كاركرد خود را حفظ كرده و به شغل خود ادامه دهند. براي رفع خستگي نيز علاوه بر بعضي از داروها، تنظيم روش زندگي خود براي قرار دادن دوره هاي مكرري از زمان براي استراحت و تجديد قوا مي تواند مفيد باشد.

چند نكته مهم

هنوز محققان راهي را كه بتوان از ابتلا به MS جلوگيري كرد، پيدا نكرده-اند. اگر فردي تشخيص MS روي او گذاشته شد، در قدم اول و مهمترين مورد حمايت خوب خانواده، دوستان و اعضاي تيم درماني از وي مي-باشد تا او خود را تنها احساس نكند. البته نكاتي را هم خود بيمار مبتلا به MS بايد رعايت كند از جمله استفاده از يك روش صحيح و سالم براي زندگي، مصرف منظم داروهاي تجويز شده، برنامه منظم براي فعاليت فيزيكي و ورزش، داشتن استراحت به ميزان كافي كه مي تواند فرد را به وضعيت بهتري از سلامت هدايت كند.
همچنين كاهش سطوح استرس بيمار مي تواند در كاهش علائم بيماري موثر باشد. همچنين اجتناب از فعاليت زياد در محيط هاي آزاد خصوصا در هواي زياد گرم كه مي تواند باعث تشديد بيماري شود، لازم است. حمام سونا، دوش آب گرم همگي مي توانند باعث بدتر شدن علائم ام اس شوند.

نوار مغز چيست؟

نوار مغز يا ثبت فعاليت الكترونيكي مغز و بررسي الگوي امواج مغزي مي تواند براي ارزيابي كاركرد مغز در بعضي از بيماريها مورد استفاده قرار گيرد. الكترودهاي فلزي بر روي نقاط متفاوت پوست سرقرار گرفته و امواج مغزي را دريافت مي كنند يك ماشين پلي گراف (چندثبتي) كار ثبت امواج را برروي كاغذ انجام مي دهد و البته در بعضي موارد اطلاعات به يك كامپيوتر منتقل شده بر روي صفحه نمايشگر نشان داده مي شود.
به طور متوسط انجام يك نوار مغز حدود 45 دقيقه طول مي كشد (بين 90-30دقيقه) امروزه انواعي از دستگاه هاي ثبت نوار مغز توليد شده است كه بيمار به راحتي مي تواند به اطراف حركت كرده و فعاليت هاي عادي روزانه خود را انجام دهد در حالي كه دستگاه مشغول ضبط امواج مغزي است.
نوار مغز براي ارزيابي بيماران مبتلا به تشنج، گيجي و كاهش سطح هوشياري، ضربه سر و ديگر شرايطي كه ممكن است، به علت اختلال در كاركرد مغز ايجاد شوند، درخواست مي شوند. همچنين اين وسيله براي كمك به تشخيص بعضي از بيماري هاي مغزي كه باعث بدتر شدن كاركرد رواني فرد (مثل فراموشي يا نسيان) و يا اختلال كاركرد مغزي مي شوند مفيد است. همچنين گاهي در بيماري هاي كليوي يا كبدي شديد نيز كه باعث اختلال كاركرد مغزي (آنسفالوپاتي) مي شوند، مي توان از اين وسيله استفاده كرد.

آمادگي و شرايط لازم براي انجام نوار مغز:

در بسياري از موارد براي انجام نوار مغز هيچ گونه آمادگي نياز نيست. ولي گاهي براي انجام EEG (نوار مغز) پزشك توصيه مي-كند كه فرد خود را محدود كرده و در شرايط كم خوابي براي انجام تست مراجعه كند. اين حالت كه بيشتر در مبتلايان به بيماري صرع و گاهي در ساير اختلالات توصيه مي شود، باعث مي گردد كه اختلال به طور واضح تري در نوار مغزي خود را نشان دهد.
فرد در حالي كه نشسته و يا بر روي تخت خوابيده است، تكنسين الكترودهاي كوچكي را به سر او وصل مي-كند. گرچه براي انجام اين تست نيازي نيست سر تراشيده شود ولي بايد سر كاملا تميز بوده و محلي كه الكترود قرار مي-گيرد بايد از هرگونه چربي اضافه پاك باشد. ممكن است از ژل مخصوص در محل اتصال، الكترود استفاده شود تا امواج مغزي به راحتي بتوانند توسط آنها دريافت شوند.
پس از دريافت امواج توسط الكترودها آنها به ماشين پلي گراف فرستاده شده و بر روي كاغذ ثبت مي شوند. در هنگام انجام نوار مغز تكنسين ممكن است از شما بخواهد چشم هاي خود را باز يا بسته كنيد و يا اينكه به سرعت نفس بكشيد و يا تنفس عميق انجام دهيد. گاهي فرد در مقابل نور درخشان و چشمك زن قرار مي گيرد. در موارد خاص نيز انجام نوار مغز حتي پس از به خواب رفتن بيمار ادامه مي يابد.
اين آزمايش، كاملا ايمن بوده و فقط گاهي در افراد مبتلا به صرع در اثر تحريك مغز (مثلا در اثر نور درخشان و چشمك زن و يا تنفس هاي عميق و سريع) مي تواند باعث تشنج شود.

کیهان

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار