گاهي وقتها براي جدا كردن منگنه از كاغذ به كمكمان ميآيد. ميتوانيم براي باز كردن در قوطي هم روي آن حساب كنيم. گاهي عصبانيت و استرس خود را هم روي آن پياده ميكنيم و شروع ميكنيم به جويدن آن. بيشتر وقتها هم براي زيبايي و جذابيت انواع مواد شيميايي، لاك، استون و چسب رويش ميريزيم. شايد يادمان ميرود كه ناخنها، اين اعضاي نجيب و زيبا هم در بستري زنده زندگي ميكنند و نياز بيشتري به دقت و مراقبت دارند.
آنچه شما روي انگشتان دست و پا به عنوان ناخن ميبينيد صفحه ناخن است. اين صفحه سخت از نوعي پروتئين به نام كراتين ساخته شده است. در زير اين صفحه سخت، بخشي از پوست قرار گرفته است كه بستر ناخن نام دارد. در سمت ريشه آن ماتريكس ناخن وجود دارد كه با فعاليت خود سبب ساخت كراتين جديد و رشد ناخن ميشود. در واقع هلال سفيدي كه شما در ريشه ناخن بخصوص ناخن شست ميبينيد بخشي از اين ماتريكس است. با ساخت كراتين در اين بخش از پوست ناخن به سمت بيرون رشد ميكند و ناخن جوانتر جايگزين ناخن پيرتر ميشود. در سطح خارجي ناخن نيز لايهاي نازك به نام كوتيكول وجود دارد كه همانند پوستهاي سطح ناخن را ميپوشاند. ناخن علاوه بر ظاهر زيبايي كه به دست ميدهد در گرفتن اشيا و عملكرد بهتر انگشتان در انجام كارهاي ظريف نقش زيادي دارد، اما با همه مظلوميتي كه اين عضو مقاوم و شكيل دارد گاهي از آن غافل ميشويم و آنقدر به سلامت آن بياعتنا ميشويم كه امراض و حتي درد را ناخوانده ميهمانش ميكنيم.
مشكلي كه از مدتها قبل ايجاد شده است
بسياري از شما تا به حال اين وضعيت دردناك را تجربه كردهايد. اصلا هم به خاطر نميآوريد كه چطور شروع شد. يك روز بعد از كار يا يك پيادهروي طولاني به منزل ميرسيد و پس از خارج كردن كفش و جوراب خود به شست پايتان كه خيلي درد گرفته نگاه ميكنيد. گوشه ناخن شما قرمز شده و كمي هم ورم كرده و ملتهب شده است. اگر بهتر بررسي كنيد ميبينيد كه گوشه تيز ناخنتان در گوشت اطراف نفوذ كرده و مانند خنجري آن را شكنجه ميكند. يادتان باشد كه اين مساله از امروز به وجود نيامده و داستان آن به روزي برميگردد كه شما ناخن خود را بدون دقت و توجه به لبههاي تيز آن از ته گرفتهايد.
كوتاه كردن ناخنها تخصص نميخواهد، اما...
اگرچه چيدن ناخنها يكي از كارهاي شخصي معمول هر فرد است و همه آن را انجام ميدهند با اين وجود نحوه كوتاه كردن ناخنهاست كه در بسياري مواقع باعث فرو رفتن ناخن در بافت اطراف آن ميشود. پزشكان پوست و مو معتقدند كه كوتاه كردن ناخن بايد با ناخنگير معمولي تيز انجام شود و وسايلي نظير قيچي و نظير آن اصلا مناسب نيست زيرا باعث شكستن يا شكاف در ناخن ميشود. اين پزشكان ميگويند كه چيدن ناخن بايد حدود 2 ميليمتر بعد از قسمت سفيد و شفاف ناخن باشد و هيچ زاويهاي ايجاد نكند. لبه بالايي ناخن بايد كاملا گرد باشد و انحناي آن به سمت خارج باشد و پس از چيدن هيچ تيزي در لبه ناخن لمس نشود. ناخنهاي پا را به نحوي كوتاه كنيد كه گوشههاي آن حتما گرد شود و لبه بالايي آن مستقيم باشد. اگر براي از بين بردن تيزي ناخن از سوهان استفاده ميكنيد حتما از سوهان نرم بهره بگيريد و فقط در يك جهت آن هم از گوشه به سمت مركز ناخن سوهان بكشيد.
عضوي كه به مراقبت بيشتري نيازمند است
بسياري از افراد از ناخنهاي ضعيف و شكننده خود خسته شدهاند و شاكياند كه ناخنهايشان خيلي نرمند و سريع ميشكنند. در مقابل بعضي افراد ناخنهاي سفت و خشكي دارند، اما اصلا از آنها راضي نيستند. زيرا اين ناخنهاي سفت و خشك هم هيچ انعطافي ندارند و زود ميشكنند يا ورقه ورقه ميشوند. ناخن ايدهآل شما ناخني است كه در عين حال كه محكم است خشك نباشد و ورقه نشود. براي رسيدن به اين ايدهآل بايد كمي بيشتر به ناخنهاي خود برسيد.
يكي از مهمترين علل خشكي ناخن استفاده مكرر و مداوم از مواد شوينده شيميايي است. شستشوي ظرف، لباس و... با مواد شيميايي شوينده و حتي شستشوي مكرر دستها با صابونهاي قليايي و قوي به صورت مستمر يا استفاده مكرر از مواد پاككننده لاك باعث خشكي ناخنها و ترك برداشتن آنها ميشود و اين همان داستاني است كه در مورد پوست دستها هم داريم، اما اين قضيه هم راهكارهايي دارد. استفاده از دستكش براي انجام كارهاي منزل و نيز مصرف معقول و به اندازه صابونهاي ملايم تا حد زيادي ميتواند پوست دست و ناخنها را در مقابل خشكي حفاظت كند. حداقل روزي 2 بار بعد از استفاده از شويندهها از كرم مرطوبكننده استفاده كنيد و علاوه بر پوست به ناخنها و اطراف آنها هم كرم بزنيد. استفاده از پارافين مايع نيز براي حفظ رطوبت ناخنها مفيد است. بهتر است كه بيشتر از يك بار در هفته از مواد پاككننده لاك استفاده نكنيد در هر حال پاككنندههاي بدون استون براي ناخن ضرر كمتري دارند. علاوه بر رطوبت برخي از غذاها نيز با خواص مفيدي كه دارند طراوت و شادابي را براي ناخنها به ارمغان ميآورند. دسته از ويتامينهاي گروه «ب» مانند بيوتين كه در گوشت، قارچ، جگر و تخممرغ وجود دارد باعث تغذيه و طراوت ناخنها ميشود. مصرف شير و ساير لبنيات و نيز سبزيجات و ميوهها مانند گل كلم و هويج نيز به دليل داشتن كلسيم و فسفر در استحكام ناخنها نقش دارند.
آيينه تمامنماي سلامت بدن
در بسياري از مواردي كه ناخنها شكل زيبا و شاداب خود را از دست ميدهند و عارضهدار ميشوند پاي يك شبه از سلامت عمومي بدن را به ميان ميكشند. اگرچه در مواردي هم مانند عفونتهاي قارچي تنها ناخن درگير است. اگر با وجود همه توصيههاي بهداشت و سلامت ناخنها كماكان ناخن شما شكننده و تركدار است بهتر است از عملكرد غده تيروئيد شما تحت نظر پزشك بررسي شود. نقطهنقطه شدن يا سطح موجدار و ناهموار ناخن ميتواند نشانههاي آغازين نوعي بيماري پوستي باشد كه به آن پسوريازيس ميگويند. اين بيماري گاه با التهاب مفاصل نيز همراه است. حتي در بسياري موارد رنگ ناخنها ميتواند نشانگر بيماريهاي قلبي، ديابت و حتي بيماريهاي كبدي و... باشد. بيماري لوپوس كه يكي از بيماريهاي بافت همبند است باعث التهاب و قرمزي شيار اطراف ناخنها ميشود.
گرفتار شدن ناخن در دام قارچ
اونيكومايكوز يا عفونت قارچي ناخن عفونتي است كه توسط قارچهاي ذرهبيني موسوم به درماتوفيتها در ناخن و حتي پوست اطراف آن به وجود ميآيد. اين عفونت در كساني كه به طور مستمر با آب سر و كار دارند و دستشان مرطوب است بيشتر به وجود ميآيد. كساني كه ناخنشان را ميجوند يا مدت طولاني در منزل به شستشو ظروف و... مشغولند و مشابه آن در محل ناخن و زير آن محيط مرطوب امني براي رشد قارچها فراهم ميآورند. عدم رعايت بهداشت پاها، جوراب و كفش نيز با ايجاد محيط تاريك و مرطوب ناخنهاي پا را مستعد انواع عفونتهاي قارچي ميكند. ناخنهاي پوسته پوسته ترد و شكننده كه به رنگ زرد يا قهوهاي يا حتي سياه درآمده نمونههايي هستند كه گرفتار قارچ شدهاند. در اين صورت مراجعه سريع به پزشك براي تشخيص و درمان ضروري است. امروزه داروهاي موضعي يا خوراكي ضدقارچ مناسبي هست كه به صورت محلول يا قرص براي ناخن بيمار تجويز ميشود.
دكتر شيرين فرجي گودرزي
/www.jamejamonline.ir |