حساسيت غذايى و واكنش هاى نامطلوب به غذا

«حساسيت غذايى» واكنش نامطلوب به غذاست كه به علت عكس العمل ايمونولوژيكى ايجاد مى شود. غذاهاى متداول تحريك زا، شامل: تخم پرندگان، شيرگاو، بادام زمينى و ماهى هستند. حساسيت غذايى به طور عمده در نوزادان بروز مى كند و بيش تر اين حساسيت ها تا سن ۵ سالگى از بين مى رود.
حساسيت به بادام زمينى ممكن است تا آخر عمر ادامه يابد. به اين واكنش ها عدم تحمل غذا نيز اتلاق مى شود. مكانيزم هاى عدم تحمل غذا شامل: واكنش هاى ايمونولوژيكى (يعنى حساسيت غذايى) نقص هاى آنزيمى، اثرات فارماكولوژيكى، حساسيت زايى و واكنش هاى سمى هستند. با وجود نگرانى عمومى از مواد افزودنى به غذا و فرايند آماده سازى غذا و نيز تاكيد عمومى به استفاده از غذاهاى طبيعى، بيش ترين حساسيت هاى غذايى نسبت به تركيبات غذايى كه به طور طبيعى يافت مى شود به وجود مى آيد. با اين وجود لازم به ذكر است كه در بسيارى از موارد ادعاهاى مطرح شده مبنى بر حساسيت غذايى نقادانه و موشكافانه نبوده و برپايه مدارك و شواهد معتبر، استوار نيستند. در اين مقاله سعى شده است با تعريف اصطلاحات مربوط، واكنش هاى ايمونولوژيكى و نيز واكنش هاى غيرايمونولوژيكى به غذا، مورد بحث قرار گيرند.

عوامل موثر در ايجاد حساسيت غذايى

۱- زمينه هاى ژنتيكى: حساسيت غذايى به طور معمول ارثى است و تحت تاثير عوامل ژنتيكى قرار دارد. ۲- نارس بودن دستگاه ايمنى يا سدهاى محافظ دستگاه گوارش در نوزادان: بر اين اساس زمان هاى بحرانى وجود دارند كه طى آن حساسيت غذايى مى تواند به وجود آيد، لذا امكان مداخلات در دوران حاملگى و شيردهى بايد مدنظر باشد. ۳- مقدار آنتى ژن: ممكن است مقدار زياد آنتى ژن سبب ايجاد تحمل و مقدار كم آن منجر به حساسيت شود. ۴- آنتى ژن هاى بعضى از غذاها مثل تخم مرغ، شيرگاو، ماهى و بادام زمينى احتمال بروز حساسيت بيشترى دارند: عملكردهاى مولكولى كه باعث مى شوند يك آنتى ژن، آلرژن شود و آنتى ژن ديگر آلرژن نباشد، شناخته شده نيست؛ براى مثال نمى دانيم چرا بادام زمينى و ماهى بيش تر از ساير غذاها واكنش هاى آلرژيك ايجاد مى كنند. ۵- يك تحريك كننده مثل يك عفونت: واكنش حساسيت زا ممكن است در يك فرد غيرآلرژيك به خاطر وجود عفونت ويروسى ايجاد شود. ۶- تغيير در نفوذپذيرى دستگاه گوارشى كه باعث ورود آنتى ژن هاى غيرطبيعى شود: ممكن است طى يك التهاب معده و روده به مخاط روده كوچك آسيب برسد و پروتئين هاى غذا به طور غيرمعمول از دستگاه گوارش جذب شده و ايجاد حساسيت كنند.

سابقه حساسيت غذايى

در مورد طول حساسيت به غذا و ادامه آن اطلاعات مستند زيادى در دسترس نيست. آن چه مسلم است تعداد زيادى از كودكانى كه در سال اول زندگى از عدم تحمل غذا رنج مى برند با گذشت زمان، عدم تحملشان از بين مى رود. به طور معمول حساسيت به شير گاو و يا تخم مرغ خود به خود در طى زمان از بين مى رود.
يك بررسى انجام گرفته اين مطلب را تاييد مى كند كه غذاها يا ميوه جات حساسيت زا را مى توان در ۵۰ درصد موارد پس از ۹ ماه به طور تقريبى در همه موارد پس از سومين سال تولد به رژيم غذايى بازگرداند. اگرچه امكان ادامه حساسيت غذايى در بزرگسالان تا پايان عمر وجود دارد اما بعضى از بزرگسالان به طور تقريبى يك سوم آن ها پس از يك سال حذف غذاى حساسيت زا در رژيم غذايى خود، نسبت به آن تحمل پيدا كرده اند.

ساير عوامل:

واكنش هاى نامطلوب در بعضى افراد، فقط زمانى اتفاق مى افتد كه خوردن يك ماده غذايى حساسيت زا با عوامل ديگرى همراه باشد بعضى از اين عوامل عبارتند از:
۱- فعاليت فيزيكى: در مواردى واكنش هاى آلرژيك فقط زمانى اتفاق مى افتد كه فعاليت جسمانى طى دو ساعت پس از خوردن غذايى خاص (مثل كرفس، غذاهاى دريايى مانند صدف و اسكوئيد، هلو و گندم) انجام شود. ۲- ساير بيمارى ها: مساله شايعى كه علت آن چندان درك نشده، مشاهده كودكانى است كه حساسيت غذايى و اگزماى پوست را به گونه اى توام دارند و به طور معمول بعضى و يا تمام غذاهاى حساسيت زا را هنگام بروز ساير بيمارى هاى پوستى مى توانند تحمل كنند. ۳- مصرف توام داروها: افرادى هستند كه فقط هنگامى به غذاهاى خاص حساسيت نشان مى دهند كه دارو مصرف مى كنند مثال كاملا شناخته شده در اين مورد افرادى هستند كه فقط هنگام مصرف ساليسيلات (آسپرين) به غذا واكنش نشان مى دهند.

تشخيص حساسيت غذايى

تشخيص حساسيت غذايى به غذا، همواره با مشكلاتى روبه رو است و به طور عمده به كمك سابقه و هم چنين با اطلاعاتى در مورد نتيجه دورى از ماده غذايى حساسيت زا انجام مى شود.

نكات لازم براى شرح حال واكنش هاى غذايى

۱- سرعت بروز حساسيت: هر چه رويداد واكنش آلرژيك سريع تر باشد شرح حال قابل اعتمادتر است.
۲- بررسى رويدادهاى همزمان: اگر فردى يك ساعت بعداز خوردن غذاى خاصى ناراحت شود (براى مثال شروع به خس خس كند) علت ناراحتى مى تواند به غذا يا يك رويداد هم زمان ديگر مربوط شود.
۳- پى گيرى دلايل و نشانه هاى مستند: آيا همان علايم و نشانه ها در فرصت هايى كه غذاى تحريك زا مصرف نشده نيز اتفاق افتاده است؟ آيا اوقاتى بوده كه غذاى مشكوك صرف شده باشد، بدون اين كه اثرات نامطلوب بروز كند؟ ۴- بررسى اصل وجود حساسيت: عموما بعضى از مردم به غلط تصور مى كنند به غذايى خاص حساسيت دارند.

واكنش هاى تداخلى

اين اصطلاح در مورد واكنش تداخلى بين دو گونه غذايى مختلف و بين يك غذا و يك ماده غيرغذايى به كار مى رود. بيشتر مطالعات در مورد واكنش هاى تداخلى بر تست تلقيح پوستى و آنتى بادى LGE استوار است كه هر دو داراى حساسيت بالينى كمى هستند. انواع مهم واكنش هاى تداخلى در زير آمده است: ۱- شيرگاو، بز، گوسفند، اسب: شباهت آنتى ژن آشكار و چشم گير بين پروتئين هاى شير گاو، بز و گوسفند باعث مى شود كه به طور تقريبى همه افرادى كه به شير گاو حساسيت دارند به شيرهاى حيوانات ديگر نيز حساسيت داشته باشند. ۲- تخم پرندگان: تخم هاى بوقلمون، اردك، مرغابى، غاز و مرغ دريايى حاوى، ovalbumin، ovomucold ، ovotyansferrin هستند كه باعث حساسيت متقاطع مى شوند. ۳- انواع حبوبات (لوبيا، نخود، عدس، سويا) و بادام زمينى: به طور معمول واكنش تداخلى رخ نمى دهد. ۴- غذاهاى دريايى: واكنش هاى تداخلى بين غذاهاى دريايى غيرمعمول است ۵- واكنش هاى تداخلى بين گرده هاى استنشاق شده و غذاها: براى مثال بين حساسيت به گرده هاى درخت غان با حساسيت به سيب، هويج، كرفس، سيب زمينى، پرتقال و گوجه فرنگى ارتباط وجود دارد.

روزنامه جوان – شماره 2420

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار