مهدویت، نظریه جمهوری اسلامی

مهدویت، نظریه جمهوری اسلامی و جهانی‌شدن - احمد کلاته ساداتی

مقدمه
امروزه جمهوری اسلامی به عنوان نظریه‌ای بزرگ که دارای ابعاد بزرگ معرفتی و فلسفی و ایدئولوژیکی است با مفاهیمی از قبیل انتظار، ظهور موعود، حکومت ولایی، ولایت فقیه و به طور کل با دکترین مهدویت عمیقاً آمیخته شده است.

این مسئله تا آن‌جا پیش رفته که امروز تمام مسلمانان از فرق گوناگون در سراسر جهان به جمهوری اسلامی ایران به عنوان دریچه امید و نوری نگاه می کنند که قادر است به بسیاری از چالش‌های فکری و اجتماعی و اقتصادی و سیاسی معاصر پایان بدهد و این نوع نظام را همان نظامی می‌دانند که در نبود امامان معصوم به بهترین حد و شکل ممکن قادر است در میان حکومت‌های موجود، روابط صحیحی میان انسان و خداوند برقرار کند و به تعریف درستی از درک و حضور دین در جامعه دست بزند.
از این حیث به نظر می‌رسد که در همایش بزرگی هم‌چون «دکترین مهدویت» به این نظریه بزرگ که متاسفانه سال‌های متمادی در محاق نظریه‌پردازی و تولید فکر حول آن فرورفته پرداخته شود.
بدون تردید انقلاب اسلامی ایران در جهان معاصر یکی از نادرترین انقلاب‌هایی بود که باعث شد نگرشی جدید نسبت به اسلام و جهان پیرامون ما بوجود آید. بر خلاف تمام انقلاب‌های صده‌های اخیر که با نگرشی سکولارماب و غیردینی به وجود آمدند، انقلاب اسلامی تنها انقلابی بود که با رویکردی دینی به وجود آمد و راه خود را ادامه داد.
نکته جالب‌تر دیگر این‌که تمام انقلاب‌های بزرگ معاصر را به نام ملیت کشوری که عامل به وجود آورنده آن است می‌شناسیم، در حالی که انقلاب اسلامی را بیشتر به نام ایدئولوژی و با پسوند ایدئولوژیکی آن که اسلام است شناخته شده است.
هویت یابی انقلاب‌هایی هم‌چون انقلاب فرانسه، انقلاب روسیه و انقلاب چین را با پسوند کشور موجد آن انقلاب می‌شناسیم و به نام ملیت‌هایی که بانی آن انقلاب ها بوده اند، این در حالی است که ترکیب انقلاب اسلامی بیشتر با ایدئولوژی و دین پیوند خورده است تا ملیت ایرانی، هر چند سهم ملت ایران در طول تاریخ در نقش‌دهی به بسیاری از جهت‌های تاریخی بزرگ غیرقابل انکار است.
امروزه در هر کجای جهان که سخن از انقلاب اسلامی به میان می‌آید، بدون هیچ درنگی اذهان و افکار به اتفاق بزرگی که در سال 1357 (1979م) در ایران رخ داده است سوق داده می‌شود و این یکی از ویژگی‌های منحصر به فرد انقلاب اسلامی است.
اتفاق بزرگ و درعین حال دوراز باور انقلاب اسلامی در عصری که تعبیر مرگ خداوند نیچه همه گوش ها را پر کرده بود، برای بسیاری از نویسندگان و روشن‌فکران معاصر جالب بود و از این حیث توجه خود را به چند و چون این انقلاب نشان دادند.
تدا اسکاچپول یکی از نویسندگان نئومارکسیست است که کتاب ارزشمندی به نام «دولت ها و انقلاب‌های اجتماعی» در سال 1357 و مقارن با انقلاب اسلامی منتشر کرده است که به سه انقلاب روسیه، چین و فرانسه می‌پردازد. مخلص کتاب آن است که انقلاب ها ساخته نمی‌شوند بلکه خود بخود به وجود می‌آیند و در این میان نقش دولت ها در وقوع یک انقلاب بالاست.
انقلاب زمانی اتفاق می‌افتد که دولت موجود نتواند در برابر فشارها و مشکلات داخلی و خارجی مقاومت کند و سقوط می‌کند.
در این کتاب به نقش توده مردم هیچ توجهی نشان داده نشده است و انقلابها را فاقد برنامه و فرایند از پیش تنظیم شده معرفی می‌کند. علاوه بر این همچنان که از یک نویسنده مارکسیست توقع می‌شود به نقش و جایگاه ایدئولوژی و دین در وقوع انقلاب ها هیچ توجهی نشان داده نشده است.
هر چند خانم اسکاچپول کتابش را همزمان با انقلاب اسلامی منتشر کرده بود، اما وقایع موجود در ایران و انقلاب اسلامی باعث شد که ایشان در مقاله‌ای که بعدا و در سال 1362( 1982م) به نام «اسلام شیعی در انقلاب اسلامی» منتشر کرد، تئوری خود را در کتاب دولت ها و انقلاب‌های اجتماعی را زیر سوال ببرد.
جریان انقلاب اسلامی نشان داد که تئوری «انقلاب ها ساخته نمی‌شوند بلکه خود بخود به وجود می‌آیند» زیر سوال برود و خانم اسکاچپول اعتراف کند که (این انقلاب ما را مجبور به طرح نقش ممکن سیستم ایده ها و دریافت‌های فرهنگی در شکل دادن به کنش سیاسی کند) و این نشان می‌دهد که انقلاب اسلامی چگونه مبانی اصلی فکری یکی از متفکران معاصر را با چالش روبرو کرده است.
گرهادشوایتزر در کتاب سیاست و دین‌گرایی در ایران پس از کلی تحلیل پیرامون شخصیت امام خمینی(ره) و زمینه‌های ایدئولوژیکی انقلاب اسلامی چنین اعتراف می‌کند که اینک یک ایدئولوژیست ممتاز از روحانیون بلند مرتبه به عنوان یک زمامدار واقعی در بالادست تمام سیاست‌مداران قرار گرفته بود... کسی که سرانجام دومین شاه سلطنت پهلوی را سرنگون کرد.
شاید بهتر باشد برای اثبات سخن خود این سخن یکی از بزرگ‌ترین جامعه شناسان معاصر به نام آنتونی گیدنز را نیز بررسی کنیم که نوشته آیت الله خمینی حکومتی را که بر طبق قوانین سنتی اسلامی سازمان یافته بود تاسیس کرد.
انقلاب اسلامی به گفته وی دین را آن گونه که در قرآن مشخص گردیده، اساس مستقیم زندگی سیاسی و اقتصادی قرار می‌دهد.
در میان روشن‌فکران مسلمان نیز توجه به این انقلاب و مبانی آن از نظر دور نمانده است. رامین خانبگی معتقد است:
حضرت امام نخستین کسی و انقلاب اسلامی نخستین تحول بزرگی بود که در برابر هژمونی مادی‌گری در جهان ایستاد و اصل آن را زیر سوال برد... با انقلاب اسلامی روایتی پیش آمد که ارزش‌های غربی را زیر سوال برد.

منبع - همايش بين المللي مهدويت

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار