جهانى شدن و فضاى مجازى

صحبت كردن از جهانى شدن و جنبه هاى مختلف آن بيش و پيش تر از هرچيز ديگر نيازمند تعريفى سودمند ازاين پديده پردامنه است . به رغم تعاريف متعددى كه انديشمندان حوزه هاى مختلف از جهانى شدن ارائه داده اند نمى توان بر تعريفى جامع تاكيد نمود و بايد تنها با توجه به جنبه اى كه مورد بررسى قرار مى گيرد تعريفى محدود از جهانى شدن را مد نظر قرار داد. از آن جايى كه در اين مقاله تلاش مى كنم رابطه جهانى شدن و دنياى مجازى را توضيح دهم تعاريفى را بيان مى كنم كه بيشتر بر اين جنبه از جهانى شدن تاكيد مى كنند . به عنوان مثال مارتين آلبرو جهانى شدن را فرآيندى تعريف مى كند كه بر اساس آن تمام مردم جهان در يك جامعه واحد و فراگير جهانى به هم مى پيوندند. و يا امانوئل كاستل جهانى شدن را ظهور نوعى جامعه شبكه اى مى پندارد كه در ادامه حركت سرمايه دارى پهنه اقتصاد و فرهنگ را در بر مى گيرد. ديويد هاروى بر اين باور است كه جهانى شدن به مرحله شديدى از فشردگى زمان و مكان منجر شده كه داراى تاثير گيج كننده و مخرب بر رويه هاى سياسى و اقتصادى و توازن قدرت طبقات و نيز زندگى فرهنگى و اجتماعى است . آمانوئل ريشتر جهانى شدن را شكل گيرى شبكه اى مى داند كه طى آن اجتماعاتى كه پيش از آن در كره خاكى دور افتاده و منزوى بودند، با يكديگر ادغام مى شوند. بسيارى از نويسندگان ويژگى اصلى جهانى شدن را در مفاهيمى چون ظهور دهكده الكترونيك جهانى ، پيدايش قبيله جهانى، انقلاب اطلاعاتى ، فشردگى زمان و مكان ، گسترش جهان،آگاهى ، پايان تاريخ و عصر سيبرنتيك خلاصه كرده اند .
بنابر تعاريفى كه در بالا به آن اشاره شد جهانى شدن پديده اى است كه بر اثر وقوع آن نقش مرزهاى جغرافيايى در تصميم گيرى ها و فعاليتهاى اقتصادى ، اجتماعى و فرهنگى انسانها، به حداقل كاهش مى يابد. در اين رهگذر منافع تك تك انسانها بيش از پيش در منافع ساير انسانها در كشورهاى مختلف گره مى خورد . در دنياى جهانى شده ، واژه ملى، جاى خود را به واژه بين المللى خواهد داد. لذا نه تنها كالا، خدمات و سرمايه بين ملل مختلف دنيا به آسانى به گردش در مى آيد ،بلكه افكار و دانش بشر نيز آسان تر از گذشته مبادله مى شود و فضاى مجازى مكانى براى اين تبادل بى حد ومرز است . روزگارى نه چندان دور افراد براى دسترسى به اطلاعات مجبور بودند به روزنامه ها ، مجلات و اطلاعيه هاى عمومى بسنده كنند ، گردش اطلاعات درميان مردم يك جامعه فقط به خبرهاى دهان به دهان گشته ، تلگراف و تلفن ختم مى شد . عمل پنهان سازى اطلاعات توسط تبهكاران و يا حكومتهاى ديكتاتورى عملى بسيار ساده بود . ذات فرهنگ ها، سنن و رخدادهاى مردم دوردست درميان هاله اى از ابهام پيچيده شده بود و به صورت افسانه درميان جامعه به گردش مى پرداخت .
امروزه رسانه ها از اعتبارى بى سابقه برخوردارند . هرچند در ابتدا براى ايجاد آگاهى و اطلاع رسانى به توده مردم پايه گذارى شدند و درحال حاضر به عنوان ابزارى براى تسلط بر انسان مبدل شده اند. با اين وجود كماكان براى انسان سودمندند. به عنوان مثال اطلاعاتى در زمينه سنن و اخلاقيات مردمان ديگر در اختيارمان قرار مى دهند و ما از اين طريق مى توانيم به راحتى با آن ها ارتباط برقرار كنيم و با تبادل دانش به قدرت زيست خود بيفزاييم. اين آگاهى سبب درك احساسات و پيامهاى طرف مقابل حتى در زمان استفاده نكردن از يك زبان مشترك شده است.
در واقع تكنولوژى هاى نوين ارتباطاتى در جهان ، ايده اى موسوم به دهكده جهانى را تحقق عينى بخشيده و مردم هم اينك در جهانى زندگى مى كنند كه از هر لحاظ تحت ديده تيزبين يكديگر قرار دارند. اصطلاح « آكواريوم جهانى » و يا « جهان شيشه اى » زاييده همين تصور است . اين كه چرا در ميان شبكه جهانى اينترنت ، شبكه هاى تلويزيونى ماهواره اى و شبكه تلفن همراه ، اينترنت حضور پر رنگ ترى را در عرصه اطلاع رسانى به نمايش گذاشته است به خصوصيات منحصر به فرد اين رسانه بر مى گردد كه نه تنها باعث پيشى گرفتن آن از ديگر ابزارها شده بلكه صحنه را براى يكه تازيش در آينده نزديك فراهم نموده است. از جمله خصوصيات مى توان به قابليت ويرايش همزمان ، فرا جغرافيايى بودن ، فرامليتى بودن ، هزينه كم ، توسعه پذيرى و ظرفيت نامحدود اشاره نمود. در كنار اين توانايى اينترنت خصلت بارز ديگرى نيز دارد كه از آن تحت عنوان بين الملل گرايى
( انترناسيوناليسم ) ياد مى شود. بين الملل گرايى صرفا مربوط به اين حقيقت نيست كه اينترنت باعث ارتباط يافتن مردمانى از ملل مختلف مى شود . چرا كه بسيارى از ابزارها و فعاليت هاى انسانى ديگر نيز چنين كارى را انجام مى دهند.
نكته در اين جاست كه جست و جو در اينترنت كاملا نسبت به مرزهاى ملى بى اعتنا است و مردمانى كه در غير از فضاى شبكه با هم غريبه هستند به وسيله علايق مشتركى پيوند مى يابند كه هيچ ربطى به مليت شان ندارد. اينترنت از اين جهت در تضادى شديد با آن چه فيلسوفان جامعه مدنى مى نامند قرار مى گيرد. يعنى جامعه اى كه خصوصيت آن پيوند دادن افراد بيگانه با وحدت بخشيدن به آنها درون يك روال يا حوزه سياسى است. از سوى ديگر جهانى شدن آثار قابل ملاحظه اى در زمينه ارتباطات دارد. اولين اثر ناپايدارى و يا بازسازى ساختارهاى سيستم هاى اطلاعاتى است كه نخستين مظهر آن نابودى انحصارهاى دولتى است و نتيجه آنى آن تولد عرضه كنندگان خصوصى است.
اين موارد اخير تحت فشار نيازهاى بازار اين بخش را به سوى روند تجارى سازى سوق مى دهد و ديگر هيچ تعجب آور نخواهد بود كه در اين شرايط مفهوم خدمات عمومى كنار گذاشته شود. در ضمن همواره اعلام شده كه خدمات عمومى در زمينه ارتباطات توسط سازمانهاى مستقل اداره شود. اما اين خواسته متاسفانه از سوى قدرت هاى سياسى ناديده گرفته شده است.
بنابراين اينترنت به راحتى در خدمت جهانى شدن قرار گرفته است و از هيچ گونه كمكى در راه پيشرفت اين پديده دريغ نمى كند. اينترنت به عنوان شاهراه اطلاعاتى و به دليل پهناى زيادش از تمركز دانش جلوگيرى كرده است واز آنجا كه دانش همواره قدرت را به همراه دارد عدم تمركز دانش موجب تكثير منابع قدرت شده است.
به بيان ديگر تشديد روند جهانى شدن كه با پايان جنگ سرد همراه بوده است از يك سو باعث فروپاشى نظام دوقطبى و از طرف ديگر با مورد سوال قراردادن پايه ها و اصول روشنگرى موجب به هم ريختن سه مفهوم بنياد وحدت و هدف غايى شده است و همين امر چند گانگى تنوع و كثرت را به همراه داشته است. به طور كل دربررسى رابطه اينترنت و جهانى شدن متوجه مى شويم كه اين دو پديده رابطه دوگانه اى با يكديگر دارند.
از يك سو فضاى مجازى نقش و جايگاه خاصى در جهانى شدن دارد و از سوى ديگر جهانى شدن باعث افزايش دسترسى به شبكه جهانى اطلاعات و درك اهميت آن شده است و در عرصه اطلاعات نيز جهانى شدن به مثابه تسهيل جريان اطلاعات بر فراز مرزها يا بدون توجه به مرزها تلقى مى شود.
مى توان چنين نيز تعبير نمود كه افراد با داشتن اطلاعات به تعامل، مشاركت و همكارى تشويق شده اند كه در نتيجه آن جهانى شدن در حال عينيت يافتن است. جهانى شدن نيز خود موجب گسترش، تسريع ، تسهيل و تشويق ارتباطات به ويژه ارتباطات از راه دور نظير اينترنت شده است.

مائده محقق منتظرى

مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات مقالات آموزشگاه رایانه اخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهاناخبار ایران و جهانبانک سوال و جوابجوان امروزدانلود نرم افزار